Log in

Klik hier om in te loggen


Wachtwoord vergeten?

Nog geen inlog? Registreer nu
Om misbruik van dit formulier door spamrobots te voorkomen, vragen wij u hier het controlewoord stowa in te vullen!

ORAS 4: Strategie bij 'Transitie van droog naar nat'

Er kan aanleiding zijn om goed ontwaterde veenweiden om te vormen in natte gronden met andere bestemming. Op dit moment lijken zich twee ruimtelijk-economische ontwikkelingen te voltrekken die plaatselijk zullen leiden naar een transitie van een droge naar een natte situatie. Deze ontwikkelingen geven nieuwe kansen voor klimaatadaptatie. Voor ORAS 4 wordt daarom onderscheid gemaakt in twee varianten (4.1 en 4.2).

ORAS 4.1: Strategie bij 'Transitie naar biobased economy'
De belangstelling voor producten uit hernieuwbare grondstoffen ('biobased economy') is sterk toegenomen.  Natte veengronden en veenplassen zijn hoog-productieve systemen die veel biomassa produceren. Bij stijging van de temperatuur door klimaatverandering neemt deze productiviteit nog verder toe. Bovendien bieden nieuwe subsidieregels van de EU, in het kader van regionale ontwikkeling (POP-3) en herziening Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), perspectief voor financiële ondersteuning bij een dergelijke omschakeling, zeker als daaraan klimaatadaptie als doel wordt gekoppeld.

Perspectieven lijken aanwezig voor rietteelt en teelt van eendenkroos en algen in ondiep water, maar de kansen voor een rendabele exploitatie zijn nog in onderzoek. Voor rietteelt is droogval in de zomerperiode nodig, terwijl eendenkroos en algen in permanent ondiep water groeien.

Riet is een grondstof voor dakriet, en levert vezels voor o.a. de papierfabricage. Ook kan riet gebruikt worden voor bio-energie uit raffinage. Daarnaast levert riet ook andere maatschappelijke baten:

  • biologische waterzuivering: riet heeft een hoge zuiveringsefficiëntie voor N en P
  • waterberging en waterconservering: rietvelden functioneren goed bij flinke peilschommelingen
  • buffering tussen moerasnatuur en landbouw: combinatie van berging en zuivering van water
  • vastleggen van broeikasgassen: rietvelden leggen koolstof vast, drooggelegde veenweiden  dragen bij aan CO2-emissie

Hoewel de maatschappelijke baten niet eenduidig zijn om te rekenen in euro’s, zijn deze baten van rietvelden op veengronden geschat op ca. € 2.500 / ha / jr.

Eendenkroos en algen kunnen gekweekt worden in ondiep water. Deze vormen een bron voor cellulose en eiwit, waarmee soja in vee- en visvoer kan worden vervangen. Reststoffen kunnen worden  benut als biobrandstof (biomethaan).

Voor kweek in open water op veengrond in Nederland lijkt eendenkroos geschikter dan algen. Voor algenteelt is doorstroming van het water nodig, terwijl eendenkroos goed gedijt in stilstaand water. Voor algen is de te lage temperatuur in Nederland een nadelige factor.

De teelt van eendenkroos en algen verkeert nog in de onderzoeksfase. Een eerste schatting  is dat investeringen voor commerciële productie van eendenkroos voor de productie van eiwit en cellulose binnen een beperkt aantal jaren terugverdiend kunnen worden.

Maatregelpakket klimaatadaptatie ORAS 4.1:

  • Aanleg nieuw oppervlaktewater
  • Rietvelden als helofytenfilter voor waterzuivering
  • Rietvelden als hydrologische buffer tussen natte natuur en landbouw
  • Bron voor bio-energie
  • Vernatting: rem op maaivelddaling en CO2-emissie; vastleggen van koolstof
  • Kansen voor inkomsten uit blauwe diensten.


ORAS 4.2: Strategie bij 'Transitie naar multifunctionele stedelijke randzone'
Vanwege het verhard oppervlak en de geringe infiltratiecapaciteit van veenbodems kennen veel steden en dorpen een tekort aan bergingscapaciteit bij extreme neerslag. Bij langdurige droogte kan het stedelijk grondwater te diep uitzakken, waardoor op veel plaatsen paalrot optreedt in houten funderingspalen. In gemeenten met een slappe bodem zal versnelde maaivelddaling leiden tot een toename van kosten voor het beheer van wegen en riolering.

Deze problemen zullen nog toenemen door klimaatverandering. Deltares schat de kosten voor herstel van huidige paalrot in Nederlandse veengronden geschat op ongeveer 5 miljard euro. De maaivelddaling bij het W+ scenario, als gevolg van drogere zomers en sterkere verdamping door grote temperatuurstijging, zal circa 60% groter zijn dan de huidige maaivelddaling. De kosten voor herstel van funderingen kunnen bij klimaatscenario W+ nog toenemen tot 25 á 40 miljard euro in 2050. Voor gemeenten met een slappe bodem leidt versnelde maaivelddaling tot een toename van kosten voor het beheer van wegen en riolering. Omdat een deel van de extra kosten meegenomen zullen kunnen worden in reguliere onderhoudscycli, zal de kostenstijging lager liggen dan 60%. De kostentoename zal jaarlijks circa 1 miljoen euro bedragen.

Om deze problemen in de stad te verminderen kunnen adaptatiemaatregelen worden getroffen in het aangrenzend poldergebied. Omvorming van weiland in een natte randzone langs de bebouwing biedt mogelijkheden voor waterberging en waterconservering voor respectievelijk het vermijden van wateroverlast en uitdroging van de veenbodem in de stad. Met de inzet van helofytenfilters is verbetering van de waterkwaliteit mogelijk. Meekoppelingsmogelijkheden zijn er voor diverse stedelijke diensten, zoals recreatie (zwem- en viswater, recreatief uitloopgebied), verkoeling, duurzame energie (biomassaproductie), wonen en werken op of langs het water.

Maatregelpakket klimaatadaptatie ORAS 4.2:

  • Aanleg nieuw oppervlaktewater voor berging en retentie van stedelijk water
  • Aanleg van rietvelden voor waterkwaliteitsverbetering (reductie N en P)
  • Reductie van de maaivelddaling en CO2-emissie
  • Kansen voor inkomsten uit blauwe diensten