Log in

Klik hier om in te loggen


Wachtwoord vergeten?

Nog geen inlog? Registreer nu
Om misbruik van dit formulier door spamrobots te voorkomen, vragen wij u hier het controlewoord stowa in te vullen!

Slotbeschouwing

Implementatie van adaptatie: knelpunten en kansrijke initiatieven
In de afgelopen 10 jaar is er in veenweidegebieden van Nederland veel werk verricht om de problematiek regionaal en lokaal in kaart te brengen en om soms ingrijpende maatregelen te bedenken. Aanleiding daarvoor was de specifieke aandacht in de nationale Nota Ruimte om de bodems van veenweidegebieden te behouden, zo nodig met behulp van vernattingsstrategieën. Begin deze eeuw werd duidelijk hoe snel de veenbodems verdwenen door landbouwkundige ontwatering, en hoeveel maatschappelijke kosten (aan woningen, infrastructuur, natuur, broeikasgasemissies) dat met zich meebracht. Er zijn verschillende beleidsvisies ontwikkeld met een focus op de komende 50 of 100 jaar.

Het is echter vaak niet eenvoudig om een samenhangende adaptatiestrategie voor een regio geaccepteerd en vooral ook geïmplementeerd te krijgen. Belangentegenstellingen en bestuurlijke patstellingen kunnen hier een rol spelen. Knelpunten bij de realisatie van projecten komen vaak voort uit bezuinigingen op het ILG (Investeringsprogramma Landelijk Gebied) en op Nota Ruimte uitvoeringsgelden. Het ILG is zelfs uiteindelijk geheel door het Rijk geschrapt. Stagnatie van de economie en de woningmarkt, langlopende procedures en gebrek aan draagvlak vormen andere knelpunten bij de voortgang van projecten (Effectenmonitor en Voortgangsrapportage 2011 Groene Hart). Toch is er een aantal succesvolle of kansrijke initiatieven ontplooid, waarbij agrarische ondernemers, overheden en particuliere organisaties de handen ineengeslagen hebben. Nieuwe kansen liggen in vernieuwd ondernemerschap, meer samenwerking en nieuwe financieringsbronnen (zie o.a. Groene Cirkels).

Allereerst moet hier het Veenweidepact Krimpenerwaard genoemd worden, afgesloten in 2005, waarin overheden en maatschappelijke organisaties samenwerken aan het behoud van de veenbodem en een robuust watersysteem, als basis voor een duurzame inrichting van agrarische en natuurgebieden. Ook het Veenweide-Innovatie-Centrum (VIC), in 2013 in Zegveld van start gegaan, bundelt de krachten van overheden, organisaties en ondernemers in het Westelijke Veenweidegebied. Voorts werkt de provincie Fryslan samen met het Wetterskip aan een Veenweidevisie ter voorbereiding van lange-termijnmaatregelen in ruimtelijke ordening en waterbeheer. Ten slotte kan het initiatief Groene Cirkels genoemd worden, geïnitieerd door Heineken in samenwerking met Alterra en de provincie Zuid-Holland. Deze vier initiatieven geven hoop voor meer succesvolle implementatie in de toekomst. Ze worden hieronder kort besproken.

Veenweidepact Krimpenerwaard
Het Veenweidepact is een samenwerkingsverband van vijf gemeenten uit de Krimpenerwaard, natuur en agrarische organisaties, het hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard en de provincie Zuid-Holland. In december 2005 zetten deze partijen hun handtekening onder een overeenkomst om samen te werken aan vijf doelen: de aanleg van nieuwe natuur, duurzaam waterbeheer en het tegengaan van bodemdaling, het versterken van de landbouwstructuur, extra kansen voor toerisme en recreatie en het stimuleren van vernieuwend ondernemerschap.
De realisatie van de ambitieuze doelen in het Veenweidepact is onder druk komen staan door bezuinigingen van het Rijk. Desondanks zijn er al initiatieven ontplooid. Zo is subsidie verleend voor het aanleggen van onderwaterdrains en is een Natuurcoöperatie gesticht. Zie website waar een korte video te zien is die het veenweidepact toelicht vanuit verschillende invalshoeken. De site heeft ook een Nieuwsrubriek.

De Natuurcoöperatie bestaat uit 25 agrariërs die zelf aan de slag gaan met natuurbeheer. In een pilot (2013-2019) gaat de coöperatie 103 ha grond in pacht beheren van het Rijk (Bureau Beheer Landbouwgronden).

Veenweiden Innovatie Centrum (VIC)
Het VIC is het kennis- & innovatiecentrum voor de Westelijke Veenweiden. Het is gevestigd in de voormalige proefboerderij Zegveld. Het VIC heeft als doel een bijdrage te leveren aan een (economisch) vitaal en klimaatbestendig veenweidelandschap, met een gezonde landbouwsector en een duurzaam bodem- en watersysteem. De focus ligt op een integrale benadering van de vraagstukken en vertaling naar de praktijk.

Het VIC is gesticht in mei 2013 en genereert samenwerkingsprojecten op het gebied van duurzame landbouw, met aandacht voor benutting van biomassa, afremmen van bodemdaling, verbetering van de waterkwaliteit en systeeminnovaties van alle processen, met aandacht voor techniek en ecologie. De samenwerkingspartners zijn het Ministerie van EZ, de provincies Zuid-Holland, Noord-Holland en Utrecht, LTO Noord en de zes betrokken waterschappen. Zie VIC website.

Veenweidevisie Fryslân
De provincie Friesland ontwikkelt samen met het Wetterskip Fryslân de z.g. Veenweidevisie. Hierin worden lange termijn ontwikkelingen voor de Friese veengebieden neergelegd, in samenspraak met maatschappelijke groeperingen. Dit visietraject is gestart in september 2012 en zal eind 2014 gereed zijn. Doelstellingen zijn het bijeenbrengen van toegesneden kennis over te verwachten ontwikkelingen, het verkennen van een drietal mogelijke toekomstscenario’s ('Recht zo die gaat', 'Parallele sporen' en 'Nieuwe wegen'), het creëren van draagvlak voor beleidsbeslissingen die adaptatiemaatregelen op maat in verschillende delen van de provincie gaan voorbereiden. Zie website Provincie Fryslân.

Groene cirkels
Groene Cirkels is een nieuw samenwerkingsverband tussen HEINEKEN Nederland, Provincie Zuid-Holland en Alterra Wageningen UR, om van de regio een wereldvoorbeeld van groene economie en duurzame gebiedsontwikkeling te maken. Aanjager voor deze samenwerking is het voornemen om de HEINEKEN Brouwerij Zoeterwoude te ontwikkelen tot een klimaatneutraal bedrijf. Deze brouwerij, aan de rand van het Groene Hart, is de grootste van Europa en wil vóór 2020 klimaatneutraal zijn. Dit biedt de regio en haar belanghebbende partijen een uitgelezen kans om duurzamer, sterker en toekomstbestendig te worden.